چه موقع تلقيح نماييم ؟

زمان مناسب تلقيح گاو بسته به اين است که اولين ايستا فحلي چه زمان اتفاق افتاده باشد براي دستيابي به بهترين نرخ آبستني بايد گاوها و تليسه ها را از بين ده تا چهارده ساعت پس از مشاهده اولين ايستا فحلي تلقيح نمود يعني گاوهائي که اولين ايستا فحلي آنها در صبح اتفاق افتاده باشد بايد در اواخر بعداز ظهر تلقيح نمود و گاوهائيکه در عصر فحل شده اند لازم است صبح روز بعد (قبل از ساعت 10 )تلقيح شوند اين روش قانون صبح _بعد از ظهر ميگويند . زمان مناسب تلقيح باعث ميشود تا تعدادي بيشتري اسپرم سالم به تخمکها رسيده ?عمل لقاح بصورت مناسب انجام شود . تلقيح زود هنگام گاو ها باعث ميشود بسياري از اسپرمها قبل از تخمک اندازي نابود شوند ?از سوي ديگر تلقيح دير هنگام باعث پير شدن تخمک شده و قبل از رسيدن اسپرمها فعاليت تخمک از بين ميرود . در صورتيکه قانون صبح ?بعد از ظهر به خوبي رعايت شود درصدآبستني افزايش مي يابد .

در پايان لازم به ذکر است حفظ يک برنامه فحل يابي موفق باعث تولد گوساله هاي بيشتر و توليد شير زيادتر در گله ميشود و اين بدان مفهوم است که سود و بهره وري بيشتري در انتظار گاودار است .

تشخيص فحلي و زمان مناسب تلقيح :  

انجام يک زايش 12 ماهه به تشخيص فحلي مناسب و زمان دقيق تلقيح بستگي دارد در واقع مي توان گفت تشخيص فحلي گله شما يکي از مهم ترين عوامل توليد مثلي گاوداري است توصيه ميشود که حتماً شخصي مسئول فحل يابي در گله باشد و در صورت نبودن آن شخص بايد فرد ديگري وظيفه فحل يابي را به عهده بگيرد . هر چه زمان براي آموزش فحل يابي به کارگران صرف کنيددر صد موفقيت فحل يابي و نهايتا توليد مثل افزايش مي يابد .نخستين گام در يک برنامه تشخيص فحلي موفق شماره زني و واضح گاوها مي باشد تا بتوان گاومورد نظر را از فاصله دور تشخيص داد .

چه موقع فحل يابي کنيم ؟

بطور کلي متوسط زمان فحلي گاوها حدود 14 ساعت است و 25%از گاوها نيز 8 ساعت فحلي نشان ميدهند بنابراين اگر شما گاوها را روزانه يک بار مورد مشاهده قرار دهيد حدود 50%گاوهاي فحل را تشخيص ميدهيد در حاليکه روزانه دو بار مشاهده با فاصله زماني يازده الي سيزده ساعت اين عدد را به 80%ميرساند از سوي ديگر روزانه چهار مرتبه مشاهده گاوها و هر مرتبه به مدت 20 الي 30 دقيقه باعث ميشود که 95%گاوهاي فحل را تشخيص داده شوند . عواملي همچون بيماري ?آب و هوا وشرايط بستر بر طول فحلي اثر ميگذارند . گاوها در آب و هواي بسيار گرم و شرجي يا بسيار سرد مدت زمان کوتاهتري نشان ميدهند . بهترين زمان مشاهده گاوهاي فحل صبح زود قبل از شير دوشي و خوراک دهي ?اوايل بعد از ظهر و اواخر غروب است .

اين زمانها مناسب ترين اوقاتي هستند که ميتوان فحلي را ديد . به طور کلي گاوهايي که ايستاده و اجازه ميدهند گاوهاي ديگر روي آنها بپرند فحل مي باشند ايستا فحلي اولين علامت فحل يابي است و تخمک اندازي 25 الي 30 ساعت پس از اولين پرش گاوها بر روي گاو فحل اتفاق ميافتد .ديگر علائم فحلي که قبل از ايستا فحلي به چشم مي آيد .تلاش گاو فحل براي پريدن بر روي ديگر گاوها ?گذاشتن سر بر قسمت خلفي بدن گاوهاي ديگر ?ادرار کردن زياد ?خارج شدن موکوس از دستگاه تناسلي و قرمز شدن فرج گاو است ?تيز شدن گوشها ?کثيف شدن پهلو و کپل گاو آزرده شدن ابتداي دم گاو و نيز از ديگر علامتها براي تشخيص فحلي است . يک تا سه روز پس از ايستا فحلي گاو خونريزي اندکي ?در ناحيه فرج گاو ديده ميشود که نشان دهنده آنست که گاو فحل بوده است و اين خونريزي هيچ ارتباطي با تخمک اندازي و آبستني يا عدم آبستني گاو ندارد . اصولا گاوهائيکه آبستن نشده باشند هجده روز پس از خونريزي فوق دوباره فحل ميشوند .             

اهميت اولين فحلي گاو :

 فحل يابي صحيح ? کليد موفقيت توليد مثل گله و ايستا فحلي بهترين نشانه براي تشخيص فحلي مي باشد . مشاهده اولين فحلي گاوها در حدود روز چهلم پس از زايمان يکي از شاخصهاي مهم توليد مثلي گاوداري است که براي برنامه ريزي مرتب بايد به آن دست پيدا کرد . البته گاوهايي که داراي چرخه هاي فحلي نا منظم بوده و يا تليسه هايي که دچار سوء تغذيه بوده اند ?ممکن است اولين فحلي خود را دير تر از شرايط طبيعي بروز دهند . ضمناً گاوهايي که جيره غذايي آنها حاوي فلوئور زيادي است دچار تاخير در بروز اولين فحلي خواهند شد . در صورتي که اولين فحلي نرمال گاوها به تعويق افتد ?دامها دير تر تلقيح شده و متوسط فاصله زايش گاوداري افزايش مي يابد که در مجموع ضرر اقتصادي حاصله باعث کاهش پيشرفت گله خواهد شد .

 

 چند نکته مهم در تلقيح مصنوعي :

 

1-      حفظ يک فاصله زايش دوازده ماهه به تشخيص فحلي مناسب و تلقيح در زمان صحيح بستگي دارد .

 

2-      اولين گام در يک برنامه تشخيص فحلي موفق ?مشخص کردن و شماره گذاري درست و کافي تمام دام هاي گله است بطوريکه شماره هاي بدن از فاصله دور قابل تشخيص باشند .

 

3-      بهترين زمان براي مشاهده فحلي ?اول صبح قبل ازشير دوشي و خوراک دهي و نيز اوايل بعد از ظهر و در شب پس از آنکه دام ها دوشيده شده و خوراک خود را خورده اند ?مي باشد اين ساعات خنک ترين زمان در طول شبانه روز مي باشند .

 

4-      در گله هايي که فحل يابي دقيقي در آن ها انجام ميشود ?براي دستيابي به بهترين نتايج آبستني ?گاوها و تليسه ها را حدود 10 الي 14 ساعت پس از شروع اولين ايستا فحلي تلقيح کنيد .اين بدان معني است که گاوهايي که در صبح فحل هستند ?در اواخر بعد از ظهر تلقيح ميشوند و بر عکس (قانون صبح بعد از ظهر )

 

۵- وقتي بيش از يک گاو در بهاربند فحل باشد دفعات پرش گاوها روي يکديگر دو تا چهار برابر مشود .

6-      اجراي يک برنامه تشخيص فحلي موفق باعث توليد گوساله و شير بيشتري در گله ميشود يعني سود بيشتري در انتظار گاودار است.  

 

برگرفته از: وبلاگ گروه علوم دامي دانشگاه آزاد اسلامی مشهد